( و وقّت لكم الأجال ) اين مطلب اشاره به اين آيه است : « پس براى هر امتى اجلى هست و اگر اجل آنها فرارسد ، ساعتى درنگ نخواهد شد و به پيش نيز نخواهد آمد . » « 1 » ( و ألبسكم الرّياش و أرفغ لكم المعاش ) شما را لباس پوشانيد و روزى خود را بر شما گسترانيد و همه اسباب طبيعت به سوى او درگذار است كه او مبدا آغازگر همه موجودات است . ( و أحاط بكم الإحصاء ) مفهوم احاطه اعم از احصاء است و شامل شمارش همه موجودات و معلومات مىشود ؛ در حالى كه احصاء تنها شامل شمارش موجودات است . براى نمونه : « و هيچ يك از كوچك و بزرگ از شمارش او پنهان نخواهد شد و آنان هرچه را كرده‌اند ، نزد او حاضر مىبينند و خداوند به كسى ستم نخواهد كرد . » « 2 » ( و أرصد لكم الجزاء و آثركم بالنّعم السّوابغ ) پاداش را براى نيكى و كيفر را براى بدى نهاده است . ايثار به معناى دادن چيزى است كه تو خود به آن محتاج هستى . اين مفهوم درباره خدا درست نمىباشد ؛ زيرا او از همه جهانيان بىنياز است . بنابراين ، در اين‌جا منظور آن است كه خداوند نعمتهاى تمام و كمال در اختيارتان نهاد : « و نعمتهاى ظاهر و باطن خويش را به شما ارزانى داشته است و در بين مردم كسانى هستند كه بدون دانش و آگاهى و هدايت و كتاب آگاهىدهنده به گزاف سخن مىگويند . » « 3 » نعمتهاى

--> ( 1 ) . وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ لا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ اعراف / 7 : 34 . ( 2 ) . لا يُغادِرُ صَغِيرَةً وَ لا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصاها وَ وَجَدُوا ما عَمِلُوا حاضِراً وَ لا يَظْلِمُ رَبُّكَ أَحَداً كهف / 18 : 49 . ( 3 ) . وَ أَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَةً وَ باطِنَةً وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يُجادِلُ فِي اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ لا هُدىً وَ لا كِتابٍ مُنِيرٍ لقمان / 31 : 20 .